İşitme kaybı çoğu zaman bir anda başlamaz. Yavaş ilerlediği için kişi durumu geçici sanabilir, çevresi de “dalgınlık” diye yorumlayabilir. Oysa her duymama sorunu kısa süreli olmaz.
Televizyonun sesini biraz daha açmak, telefonda bazı kelimeleri kaçırmak ya da kalabalıkta konuşmaları seçememek küçük görünebilir. Ancak bu durum sıklaşıyorsa “işitme testi ne zaman yapılmalı” sorusuna net bir yanıt gerekir. Aşağıda hangi şikayetlerin önemli olduğunu, işitme testi nasıl yapılır sorusunun yanıtını ve kimlerin düzenli kontrol yaptırması gerektiğini sade bir dille bulacaksınız.
İşitme testi yaptırmayı düşündüren ilk işaretler
İşitme sorunu genelde günlük hayatın içinde kendini belli eder. Önce ince detaylar kaybolur. Sonra konuşmalar eksik duyulmaya başlar. Kişi çoğu sesi duyduğunu düşünür ama anlamakta zorlanır.
Örneğin televizyonun sesi evdekilere yüksek gelirken size normal gelebilir. Telefon görüşmelerinde karşı tarafın sesi varmış gibi gelir ama bazı heceler silik kalır. Restoranda ya da kalabalık aile sofralarında konuşma takibi zorlaşır. Bu tablo bir kulakta da olabilir, iki kulakta da. Tek kulaktaki azalma bazen daha sinsi ilerler çünkü diğer kulak açığı bir süre kapatır.
Sık tekrar istemek ve konuşmaları tam duyamamak neden önemlidir?
Sürekli “Bir daha söyler misin?” demek basit bir alışkanlık olmayabilir. Özellikle toplantılarda, aile sohbetlerinde ve gürültülü ortamlarda aynı sorun tekrarlıyorsa dikkat etmek gerekir. Çünkü işitme kaybı çoğu zaman önce konuşmanın netliğini bozar.
Bu yüzden kişi sesi duyar ama kelimeleri ayırt edemez. “Duyuyorum ama anlamıyorum” hissi tam da burada ortaya çıkar. Çevre bunu dalgınlık, yorgunluk ya da dikkat eksikliği sanabilir. Yine de tekrar eden bir durum varsa işitme testi yaptırmak yerinde olur.
Konuşmanın sesini duymak ile konuşmayı net anlamak aynı şey değildir.
Kulakta çınlama, basınç hissi ve tıkanıklık ne anlatır?
Kulakta dolgunluk hissi bazen basit bir kulak kiri nedeniyle olur. Soğuk algınlığı sonrası geçici tıkanıklık da görülebilir. Ancak çınlama, uğultu veya basınç hissi işitme azalmasıyla birlikteyse tabloyu ciddiye almak gerekir.
Belirti birkaç gün sürüyorsa ve günlük yaşamı etkiliyorsa odyoloji testi için başvurulabilir. Bu değerlendirme, sorunun dış kulakla mı, orta kulakla mı, yoksa daha farklı bir nedenle mi ilişkili olduğunu anlamaya yardım eder. Özellikle tek kulakta belirgin dolgunluk ve çınlama varsa beklemek doğru olmaz.
Hangi şikayetler ciddiye alınmalı ve zaman kaybetmeden değerlendirilmelidir?
Bazı belirtiler izlenebilir, bazılarıysa beklememelidir. Ayrımı bilmek önemlidir çünkü erken değerlendirme sonucu değiştirebilir.
Aşağıdaki tablo pratik bir çerçeve sunar:
| Şikayet | Beklemek uygun mu? | Ne yapmak gerekir? |
|---|---|---|
| Haftalardır süren tekrar isteme, TV sesini yükseltme | Hayır, ertelememek gerekir | Uygun zamanda işitme testi planlanmalı |
| Tek kulakta ani az duyma | Hayır | Aynı gün değerlendirme alınmalı |
| İşitme kaybına eşlik eden baş dönmesi | Hayır | Hızlı başvuru gerekir |
| Şiddetli kulak ağrısı, akıntı, ateş | Hayır | Kulak muayenesi gecikmemeli |
| Uçuş, nezle veya kulak kiri sonrası kısa süreli tıkanıklık | Bazen kısa süre izlenebilir | Düzelmiyorsa muayene gerekir |
Kısacası, belirti aniyse ya da ağrı, akıntı, dönme hissi eşlik ediyorsa zaman kaybetmemek gerekir.
Ani işitme kaybı varsa aynı gün destek almak gerekir
Bir sabah uyandığınızda bir kulağınızın daha az duyduğunu fark edebilirsiniz. Buna uğultu, dolgunluk hissi ya da baş dönmesi eşlik edebilir. Böyle bir durumda günlerce beklemek doğru değildir.
Ani işitme kaybı her zaman aynı nedenle gelişmez. Bu yüzden evde kendi kendine geçmesini beklemek risklidir. En doğru yaklaşım, aynı gün değerlendirme istemektir.
Baş dönmesi, kulak ağrısı ve akıntı eşlik ediyorsa tablo değişir
İşitme sorunu bazen enfeksiyonla birlikte görülür. Orta kulak basıncı, iltihap ya da başka kulak hastalıkları da benzer yakınmalara yol açabilir. Bu durumda sadece “az duyuyorum” demek tabloyu tam anlatmaz.
Özellikle ateş, şiddetli ağrı, travma sonrası işitme azalması ve kulaktan akıntı daha hızlı değerlendirilmelidir. Çünkü burada sorun yalnızca işitme düzeyi değil, kulak sağlığının bütünüyle ilgilidir.
İşitme testi nasıl yapılır, odyometre testi ve odyoloji testi sırasında ne olur?
Birçok kişi testten önce gereksiz kaygı yaşar. Oysa işitme testi nasıl yapılır sorusunun yanıtı oldukça basittir. Testler genelde ağrısızdır ve kısa sürer.
Önce kulak muayenesi yapılır. Sonra kişi sessiz bir kabine alınabilir. Kulaklıktan verilen sesleri duyduğunda el kaldırması ya da düğmeye basması istenir. Odyometre testi sırasında farklı incelikte sesler dinlenir. Böylece hangi seslerde zorlanma olduğu anlaşılır. Sürece dair daha ayrıntılı bir çerçeve için odyometri muayenesi nasıl olur başlıklı içeriğe de bakabilirsiniz.
Muayene sonrası hangi testler istenebilir?
Her hastaya aynı test uygulanmaz. Şikayete göre plan değişir. Yine de en sık istenenler saf ses testi ve konuşmayı anlama testidir. Gerekirse orta kulak değerlendirmesi de eklenir.
Bu aşama odyoloji testi başlığı altında yürütülür. Amaç,
